هشدار عراقچی به کشور‌های همسایه درباره جنگ علیه ایران

وزیر خارجه با اشاره به همکاری برخی از کشور‌های همسایه با آمریکا و رژیم صهیونیستی در تجاوز نظامی علیه ایران گفت: پیام ما روشن است؛ آنها حتماً باید از آمریکا فاصله بگیرند و خود را از این تهاجم علیه مردم ایران جدا کنند. این تهاجم کاملاً غیرقانونی، بی‌دلیل و غیرقابل توجیه است و هیچ مشروعیتی ندارد. متأسفانه کشور‌های منطقه، به‌ویژه کشور‌های حوزه خلیج فارس، حتی این اقدام را محکوم نیز نکردند که امری بسیار عجیب است.
 «سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه کشورمان شامگاه پنجشنبه ۵ فروردین با حضور در شبکه خبر به مجموعه‌ای از پرسش‌های روز پاسخ داد.
وزیر خارجه با اشاره به اینکه تصور ما این نبود که حریم کشور‌های همسایه ما مورد استفاده علیه ایران قرار گیرد، اما در عمل شاهد بودیم که این اتفاق افتاد، گفت: من نمی‌توانم بگویم که این امر بدون اطلاع یا بدون اراده آنها بوده است؛ شواهدی وجود دارد که متأسفانه خلاف این را نشان می‌دهد. پایگاه‌های آمریکا در منطقه، علی‌رغم آنکه گفته بودند مورد استفاده علیه ایران قرار نخواهند گرفت، در عمل مورد استفاده قرار گرفتند. خدماتی به نیرو‌های آمریکایی ارائه شد؛ خارج از پایگاه‌ها نیز به آنها خدمات داده شد و از فضای به‌اصطلاح آنها استفاده شد. این موضوعی است که حتی خودشان نیز به انحای مختلف به آن اعتراف می‌کنند.
وی ادامه داد: برای مثال، هنگامی که اعلام شد سه فروند هواپیمای اف-۱۵ آمریکا بر فراز کویت سرنگون شده‌اند، صرف‌نظر از علت آن که ممکن است آتش اشتباهی بوده باشد، این پرسش مطرح می‌شود که این جنگنده‌ها در کویت چه می‌کردند. روشن است که مسیر آنها به سمت ایران بوده است. من نمی‌خواهم وارد جزئیات بشوم، اما به نظر می‌رسد که منطقه هشدار‌های ما را جدی نگرفته بود و اکنون با این وضعیت مواجه شده است.
عراقچی گفت: پیام ما روشن است؛ آنها حتماً باید از آمریکا فاصله بگیرند و خود را از این تهاجم علیه مردم ایران جدا کنند. این تهاجم کاملاً غیرقانونی، بی‌دلیل و غیرقابل توجیه است و هیچ مشروعیتی ندارد. متأسفانه کشور‌های منطقه، به‌ویژه کشور‌های حوزه خلیج فارس، حتی این اقدام را محکوم نیز نکردند که امری بسیار عجیب است. از همان روز نخست، که مشخص بود در میانه مذاکرات به ما حمله شده است، انتظار می‌رفت چنین حملات بی‌دلیل و غیرقانونی دست‌کم در سطح لفظی محکوم شود، اما حتی این اقدام نیز صورت نگرفت.
رئیس دستگاه دیپلماسی گفت: حمله رژیم صهیونیستی، موضوعی نیست که جهان اسلام بتواند آن را نادیده بگیرد، اما این کشور‌ها متأسفانه آن را نادیده گرفتند. پیام ما این است که آنها باید خود را جدا کنند و اجازه ندهند از خاک، فضا یا دریای آنها علیه ما استفاده شود. در این صورت خواهند دید که ما نیز در قبال آنها اقدامی نخواهیم داشت. در حال حاضر نیز ما کاری با آنها نداریم؛ حملات ما متوجه کشور‌های همسایه نیست. ما همچنان این کشور‌ها را دوست خود می‌دانیم و مردم آنها را برادران و خواهران خود تلقی می‌کنیم.
عراقچی گفت: در صورت وقوع حملات، اهداف ما پایگاه‌های آمریکایی، تأسیسات، منافع و مراکز تجمع نیرو‌های آمریکایی خواهد بود که صرفاً به پایگاه‌ها محدود نمی‌شود و شامل سایر مراکز، از جمله مراکز سوخت‌رسانی به نیرو‌های آمریکایی نیز می‌گردد. ما این اهداف را مورد حمله قرار می‌دهیم. همچنین، هنگامی که در جریان جنگ، آنها زیرساخت‌ها را هدف قرار دادند، ما نیز به زیرساخت‌هایی حمله کردیم که سهامداران آنها آمریکایی بودند یا به شرکت‌های آمریکایی تعلق داشتند.
وزیر خارجه افزود: بنابراین، ما هیچ‌گونه دشمنی با این کشور‌ها نداریم؛ دشمنی ما با آمریکا و رژیم صهیونیستی است که در حال جنگ با ما هستند. آنها نباید انتظار داشته باشند که در چنین شرایطی، که مردم ایران هدف حمله قرار می‌گیرند—و نه صرفاً نیرو‌های نظامی—ما سکوت کنیم. مردم عادی در حال آسیب دیدن هستند. چند روز پیش با آقای دکتر ظفرقندی دیدار داشتم؛ تا آن زمان ۵۳ بیمارستان مورد حمله قرار گرفته بودند. همچنین تعداد زیادی مدرسه هدف قرار گرفته و مراکز تاریخی آسیب دیده‌اند. مراکز مسکونی نیز که شمار آنها بسیار زیاد است. طبیعی است که در چنین شرایطی، که مردم کشته می‌شوند، ما نمی‌توانیم صرفاً نظاره‌گر باشیم. هر کسی که شراکت بکند در این حمله، از نظر ما یک هدف مشروع به حساب می‌آید.
سیدعباس عراقچی در ادامه گفت: در دستاورد‌هایی که مردم ایران در این ۲۵ سال داشته‌اند، یکی‌اش منطقه بوده و اینکه اقتدار ایران را به منطقه نشان دادند. دیگری‌اش تنگه هرمز است. بعد از ۴۷ سال بالاخره ما را مجبور کردند که اقتدار خودمان را به این منطقه، در این آبراه، در این تنگه هرمز نشان دهیم. فکر می‌کردند که ایران بلوف می‌زند، فکر می‌کردند که ایران جرات چنین کاری ندارد، ولی ما با قدرت این کار را کردیم و تمام توان خودشان را بسیج کردند که این کار را متوقف بکنند و نتوانستند. حتی متوسل شدند به کشور‌های دیگر، حتی متوسل شدند به کسانی که خودشان دشمن می‌شمارند، متوسل شدند که بیایند کمک کنند این آبراه را باز کنید که هیچ‌کس هم استقبال نکرد. وقتی ناوگان خود آمریکا جرات نمی‌کند به این تنگه وارد بشود، چطور توقع دارند ناوگان کشور‌های دیگر، نیرو‌های دریایی کشور‌های دیگر نزدیک بشوند؟
وزیر خارجه با اشاره به اینکه ما به همه کشور‌ها اخطار دادیم که اگر نیرو‌های مسلح آنها وارد این حوزه بشوند، تنش را بیشتر خواهند کرد، منطقه را با مشکلات پیچیده‌تری مواجه خواهند کرد و حل مشکل تنگه هرمز هم پیچیده‌تر خواهد شد، گفت: من همین‌جا این را هم عرض کنم که تنگه هرمز از نظر ما بسته کامل نیست. بسته است فقط به روی دشمنان. طبیعی هم هست؛ ما در شرایط جنگی هستیم، منطقه جنگی است. دلیلی ندارد به کشتی‌های دشمنان خودمان و متحدین‌شان اجازه عبور بدهیم. ولی برای بقیه آزاد است. البته آزاد که هست، خوب خود آنها کشتی‌ها معمولاً اجتناب می‌کنند به دلیل ناامنی که وجود دارد. بعضی از آنها شرکت‌های بیمه‌شان پوشش نمی‌دهد به اصطلاح این بیمه جنگی را و خودشان نمی‌آیند رد بشوند.
رئیس دستگاه دیپلماسی ادامه داد: و جالب هست که خیلی از این کشورها، یعنی خیلی از این کشتی‌ها، صاحبان‌شان یا کشور‌هایی که مالک آنها هستند با ما تماس گرفتند و درخواست کردند که ما عبور ایمن آنها را، عبور امن آنها را از تنگه برقرار بکنیم و ما برای بعضی از این کشور‌ها که کشور‌های دوست ما هستند یا به هر دلیل به هر حال تشخیص دادیم که این کار را بکنیم، نیرو‌های مسلح ما این عبور ایمن را فراهم کردند. در اخبار دیدید که از کشور‌های چین هست، روسیه هست، پاکستان هست، عراق هست، هند چند شب پیش رد شد دو تا کشتی‌اش و بعضی از کشور‌های دیگر حتی بنگلادش فکر می‌کنم. کشور‌هایی که با ما صحبت کردند و این هماهنگی انجام شده و این در آینده هم چنین خواهد بود.
وزیر خارجه ادامه داد: بعد از جنگ به هر حال تنگه هرمز در آب‌های داخلی ما و عمان قرار دارد. اینجا آب‌های بین‌المللی اگر هم می‌خواهند بشمارند، واقعیت این است که در آب‌های سرزمینی ایران و عمان هست و حاکمیت ما بر آنجا وجود دارد. در آینده هم ما به دنبال این هستیم که ترتیبات جدیدی برای عبور ایمن در آنجا بیندیشیم که در حال مطالعه است.
عراقچی گفت: اگر بخواهم برای دشمنان برشمارم که ما در این جنگ تا این لحظه چه دستاورد‌هایی داشته‌ایم، واقعاً تعداد آنها زیاد است. شاید مهم‌ترین آنها این باشد که ما در این جنگ به دنیا نشان دادیم که هیچ‌کس نمی‌تواند با جمهوری اسلامی به سادگی درگیر شود. در حقیقت، ما یک سپر امنیتی برای خود ایجاد کرده‌ایم که به همه جهان نشان داد هرگونه تعرض به منافع ما، تبعات سنگینی خواهد داشت. این امر به‌منزله یک تضمین ذاتی امنیت برای ماست که خودمان آن را ایجاد کرده‌ایم.
وی ادامه داد: درست است که ما تأکید داریم جنگ باید به‌گونه‌ای پایان یابد که تضمینی برای عدم تکرار آن وجود داشته باشد و این تضمین‌ها ممکن است در سطح بین‌المللی، از جمله در شورای امنیت، پیگیری شود، اما به اعتقاد من، مهم‌ترین تضمین همان تضمین ذاتی است که اکنون از بروز و ظهور قدرت ما در منطقه شکل گرفته است. به نظر نمی‌رسد دیگر کسی جرأت کند بار دیگر با مردم ایران وارد درگیری و جنگ شود.
عراقچی افزود: در مجموع، به باور من، این وضعیت نشان‌دهنده شکست‌ناپذیری، استواری و ثبات جمهوری اسلامی است که به جهان، منطقه و حتی آمریکایی‌ها نشان داده شد. این‌که اکنون سخن از مذاکره به میان می‌آید، دقیقا نوعی اعتراف به شکست است. مگر پیش‌تر سخن از «تسلیم بدون قید و شرط» مطرح نمی‌کردند؟ اکنون چه شده است که از مذاکره سخن می‌گویند و درخواست آن را مطرح می‌کنند؟ من توضیح خواهم داد که مذاکره‌ای در کار نیست، اما این‌که بالاترین مقامات خود را برای مذاکره با جمهوری اسلامی بسیج می‌کنند، نشان‌دهنده پذیرش شکست از سوی آنهاست.
وزیر خارجه ادامه داد: تا اینجا، مردم ایران، نیرو‌های مسلح و همه اقشار جامعه، پاداش مقاومت خود را در این ۲۶ روز دریافت کرده‌اند. نیرو‌های مسلح با جان‌فشانی‌های خود نقش‌آفرینی کردند و شهدای گرانقدری تقدیم شد. مردم نیز در صحنه حضور داشتند و ایستادگی کردند. دولت نیز تمام تلاش خود را به کار گرفت تا معیشت مردم با کوچک‌ترین اختلالی مواجه نشود.
وی گفت: شواهد نشان می‌دهد که حتی برخی رسانه‌های خارجی نیز به این موضوع اذعان کرده‌اند. برای نمونه، یکی از خبرگزاری‌های خارجی با حضور در فروشگاه‌ها و سوپرمارکت‌ها گزارش داده بود که، برخلاف انتظار و در کمال تعجب وضعیت عادی است و فروشگاه‌ها مملو از کالا بوده و مردم به‌راحتی خرید خود را انجام می‌دهند.
رئیس دستگاه دیپلماسی ادامه داد: در این میان، دیپلمات‌ها نیز در وزارت امور خارجه نقش خود را ایفا کردند. من از همکاران خود در تمامی نمایندگی‌ها قدردانی می‌کنم. در این مدت، ما صدای مردم ایران در خارج از کشور بودیم. همکاران من با انجام مصاحبه‌های متعدد—گاه روزانه چهار تا پنج مصاحبه—تلاش کردند پیام و حقانیت مردم ایران را به گوش جهانیان برسانند.
وی افزود: در گام بعدی، ما مدافع حقوق مردم ایران نیز بوده‌ایم. تمامی این تجاوزات و اقدامات مغایر با حقوق بین‌الملل را به‌صورت مستند ثبت کرده‌ایم. نامه‌های متعددی به سازمان ملل ارسال شده و این اسناد به‌طور رسمی ثبت شده‌اند و پیگیری آنها ادامه خواهد یافت. همچنین، در حد توان، یک دیپلماسی عمومی گسترده نیز در حد بضائت دنبال شده است. هرچند با رسانه‌های قدرتمند غربی مواجه هستیم که مسیر خود را طی می‌کنند، ما نیز وظیفه خود را انجام می‌دهیم و امیدواریم این تلاش‌ها به نتیجه مطلوب برسد.
رئیس دستگاه دیپلماسی گفت: اگر جنگ ادامه یابد، ممکن است پایانی نداشته باشد و مصیبتی برای کل منطقه به دنبال داشته باشد که به صلاح هیچ‌کس نیست. بنابراین، مایلم عرض کنم که گاهی تبادل پیام‌ها از طریق کشور‌های دوست یا برخی افراد صورت می‌گیرد، اما این نه «گفت‌و‌گو» محسوب می‌شود و نه «مذاکره». چنین ارتباطاتی وجود داشته و در قالب آن، ایده‌هایی نیز مطرح شده است. بعد‌ها مشاهده شد که در برخی موارد، این ایده‌ها تحت عناوینی مانند «طرح ۱۵ ماده‌ای» نام‌گذاری شده‌اند. این موارد در قالب ایده‌های مختلف مطرح شده و همگی به مقامات عالی کشور منتقل شده‌اند و اگر که لازم باشد که موضعی گرفته شود قطعا تشخیص داده خواهد شد.
عراقچی با اشاره به اینکه در حال حاضر، سیاست ما ادامه مقاومت و دفاع از کشور است و برنامه‌ای برای مذاکره وجود ندارد، گفت: تاکنون نیز هیچ مذاکره‌ای صورت نگرفته و به نظر می‌رسد موضع ما کاملاً اصولی است.
رئیس دستگاه دیپلماسی افزود: این جنگ حقایق بسیاری را روشن کرد، نخستین حقیقت آن است که پایگاه‌های آمریکا در منطقه، که قرار بود امنیت کشور‌های منطقه را تأمین کنند، نه‌تنها در این امر موفق نبوده‌اند، بلکه خود به عاملی ضد امنیتی تبدیل شده‌اند. در واقع، اگر این پایگاه‌ها وجود نداشتند، اساساً این کشور‌ها در معرض چنین تهدیداتی قرار نمی‌گرفتند. بسیاری از تهدیدات و آسیب‌های کنونی، ناشی از حضور همین پایگاه‌هاست. بنابراین، این واقعیت روشن می‌شود که این پایگاه‌ها نه‌تنها کمکی به امنیت منطقه نمی‌کنند، بلکه به زیان امنیت منطقه نیز هستند.
وی افزود: دومین حقیقت آن است که اولویت اصلی آمریکا، رژیم صهیونیستی و امنیت آن است. تمامی این پایگاه‌ها در راستای حمایت از اسرائیل عمل می‌کنند و نه در جهت تأمین امنیت کشور‌های منطقه. این امر نشان می‌دهد که برای آمریکا، هدف اول، میانی و نهایی، حفظ امنیت رژیم صهیونیستی است و در این مسیر، از هیچ اقدامی فروگذار نخواهد کرد و همه دیگران را فدا خواهد کرد. در این مدت نیز مشاهده شد که آمریکا حتی در تأمین امنیت کشور‌هایی که در آنها پایگاه دارد، ناتوان بوده است.
عراقچی ادامه داد: سومین حقیقت این است که اهداف رژیم صهیونیستی فراتر از آن چیزی است که به‌صورت رسمی مطرح می‌شود. ادعا‌هایی مانند زندگی در امنیت یا راهکار «دو دولت» با واقعیت‌های موجود همخوانی ندارد. این رژیم اهداف بلندپروازانه‌ای برای گسترش سلطه و هژمونی خود در منطقه دنبال می‌کند. طرح‌هایی مانند «اسرائیل بزرگ» نیز بیانگر همین رویکرد است که حتی بخش‌هایی از کشور‌های منطقه، از جمله عربستان، عراق، اردن و سایر مناطق را در بر می‌گیرد. این موضوع نیز به‌صراحت از سوی آنها مطرح شده است.
وی گفت: چهارمین حقیقت آن است که این جنگ، نه جنگ ایران و نه جنگ آمریکا، بلکه جنگ اسرائیل است؛ جنگی که این رژیم، آمریکا را به آن کشانده است. هزینه‌های این جنگ را هم مردم آمریکا و هم مردم منطقه پرداخت می‌کنند. این موضوع اکنون در داخل آمریکا نیز به یکی از مباحث مهم تبدیل شده است؛ اینکه جنگی بی‌دلیل، نسنجیده و بدون توجه به منافع ملی آمریکا، صرفاً در راستای منافع اسرائیل شکل گرفته است. از این‌رو، شاهد افزایش مخالفت‌ها در داخل آمریکا هستیم.
وزیر امور خارجه در پاسخ به این سوال که «شما فرمودید یکی از اهداف این جنگ، پایان بخشیدن به چرخهٔ «مذاکره، جنگ و آتش‌بس» است. در مقاطع زمانی مختلف از ابتدای جنگ، پیشنهاد‌های گوناگونی مطرح شد. روایت‌هایی که گاهی به قصد تأثیر بر فضای عمومی و گاهی به قصد سفیدشویی جنایاتی که دشمن در حال انجام آن است، ارائه می‌شود. حالا خبری مطرح شده که مقامات آمریکایی با مقامات جمهوری اسلامی ایران مذاکراتی انجام داده‌اند و بحث‌هایی مطرح شده است. آیا آنچه این روز‌ها از جانب دشمن مطرح می‌شود، یک راه برای برون‌رفت از جنگی است که آغاز کرده و گزینهٔ گریزی برای پایان آن ندارد، یا نه، در قالب یک عملیات فریب برای اقدام دیگری علیه مردم و کشور ماست؟»، گفت: ببینید، در این جنگ، مواضع ما از یک استحکام و قوتی برخوردار بوده که هیچ‌کس نتوانسته با آن مخالفت کند. من، چون با وزرای خارجهٔ متعددی صحبت کرده‌ام و وقتی برایشان توضیح داده‌ام، هیچ وزیر خارجه‌ای نبود که بگوید حق با شما نیست.
عراقچی ادامه داد: موضع ما این است که ما دنبال جنگ نیستیم؛ این جنگ، جنگ ما نیست؛ ما این جنگ را شروع نکرده‌ایم و خواهان خاتمهٔ جنگ هستیم، ولی به شکلی که دیگر تکرار نشود. به همین دلیل آتش‌بس نمی‌خواهیم. آتش‌بس نمی‌خواهیم، نه اینکه جنگ می‌خواهیم؟ نه؛ آتش‌بس نمی‌خواهیم، چون آتش‌بس به تعبیر شما همان چرخهٔ باطل است که مجدداً می‌تواند این گرفتاری را ایجاد کند. ما خواهان خاتمه جنگ با شرایط خودمان هستیم و به شکلی می‌خواهیم که دیگر این جنگ تکرار نشود و دشمنان ما درسی بگیرند که حتی هوس حمله به ایران را هم در سر نداشته باشند. دوم اینکه خسارات مردم ایران پرداخت شود.
وی ادامه داد: در طول تقریباً یک ماه گذشته، وزرای خارجهٔ زیادی تماس گرفته‌اند، رؤسای بعضی از کشور‌ها تماس گرفته‌اند و هرکدام میگفتند چه کاری از دست ما برمی آید و ما چه کنیم؟ و پیشنهاد‌هایی برای آتش‌بس داشته‌اند. موضع ما کاملاً اصولی و ثابت بوده که به همهٔ آنها اعلام شده و ما همچنان بر این موضع هستیم.
رئیس دستگاه دیپلماسی با اشاره به اینکه مذاکره‌ای تا الان انجام نشده است، گفت: من با ضرس قاطع عرض می‌کنم که هیچ مذاکره و گفتگویی با طرف آمریکایی نبوده. البته چند روزی است که طرف آمریکایی شروع کرده به ارسال پیام‌های مختلف از طریق واسطه‌های مختلف؛ اینکه پیام‌ها از طریق کشور‌های دوست ما داده شود و ما هم در جواب، مواضع خودمان را اعلام کنیم یا هشدار‌های لازم را بدهیم، این نه اسمش مذاکره است، نه اسمش گفت‌و‌گو؛ بلکه صرفاً تبادل پیام است به واسطهٔ دوستان و ما در این تبادل پیام‌ها، مواضع اصولی خود را تکرار کرده‌ایم و در بعضی جا‌ها هم هشدار داده‌ایم. در بحث حمله به زیرساخت‌ها، هشدار‌های قوی ما باعث شد که به اصطلاح آن مهلت ۴۸ ساعته را مجبور شوند کوتاه بیایند و حالا یک مهلت بلندمدت‌تر داده‌اند و این در وهلهٔ اول به خاطر صلابت نیرو‌های مسلح ما بوده است.